خبرنویسی

هر خبری دارای تیتر، رو تیتر (در صورت لزوم تیتر فرعی)، لید، بخش ابتدایی، میانی و انتهایی است.

نکته‌ی مهم در خبرنویسی این است که به شکل یک قصه‌ی جذاب برای مخاطب بیان شود و طبعاً از همان قواعد قصه‌گویی یعنی ایجاز و نقاط اوج در آن استفاده شود.

خبر باید جامع و مانع باشد؛ یعنی همه‌ی جوانب و جزئیات مهم یک واقعه در آن موجود باشد، ولی حجم یا طولش آن چنان نباشد که از حوصله‌ی مخاطب فراتر رود.

تیتر

تیتر در رسانه‌های مکتوب و آنلاین، دارای اهمیت بسیاری در جذب مخاطب است، اما در رادیو و تلویزیون نیز وجود تیترهای جذاب و خلاقانه در سرخط خبرها سبب می‌شود تا نه تنها توجه مخاطب به آن خبر جلب شود، بلکه به کل برنامه‌ی خبری جذابیت ببخشد.

تیتر یک خبر باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

  1. کوتاه باشد.
  2. قابل فهم باشد.
  3. بی‌طرفانه و واقع‌گرایانه باشد.
  4. حاوی مهم‌ترین یا جذاب‌ترین بخش خبر باشد.
  5. جذاب و ترغیب‌کننده باشد.

فرض کنید خبر شما مربوط به درگیری فیزیکی بین نماینده‌ی قوه قضائیه با نماینده‌ی مدیران مطبوعات در جلسه‌ی اداری هیئت نظارت بر مطبوعات است. طی این جلسه، نماینده‌ی قوه قضائیه نماینده‌ی مدیران مطبوعات را گاز می‌گیرد.

شاید بهترین تیتر برای این خبر یکی از این‌ها باشد:

  • نماینده‌ی قوه‌ی قضائیه، نماینده‌ی مطبوعات را گاز گرفت.
  • سحرخیر: محسنی اژه‌ای مرا گاز گرفت.
  • درگیری فیزیکی در جلسه‌ی هیئت نظارت بر مطبوعات

تیتر فرعی معمولاً برای مشخص شدن یا ربط یک موضوع به تیتر اصلی و اغلب در مطبوعات به کار می‌رود؛ مانند:

  • در جلسه‌ی هیئت دولت تصویب شد (تیتر فرعی)
  • نرخ نان از امروز دو برابر می شود (تیتر اصلی)

لید یا ورودی خبر، شامل جذاب‌ترین بخش خبر است که باید پس از تیتر، مخاطب را ترغیب به پی‌گیری خبر کند.

اگر لید خبر با خلاقیت و مهارت قصه‌نویسی نوشته نشود، مخاطب رغبتی به خواندن، گوش دادن یا تماشای بقیه‌ی آن را ندارد. لید معمولاً حاوی مهم‌ترین نکات در ارتباط با عناصر خبر (چه کسی؟ چه وقتی؟ کجا؟ چرا؟ و چگونه؟) است.

در مثال بالا ممکن است لید این خبر به این شکل نوشته شود:

  • در جلسه‌ی هفتگی هیئت نظارت بر مطبوعات، محسنی اژه‌ای نماینده‌ی قوه‌ی قضائیه به عیسی سحرخیز، نماینده‌ی مدیران جراید حمله‌ور شد و وی را مضروب ساخت.

باید توجه داشت که لید با توجه به تیتر نوشته و از تکرار تیتر در آن خودداری شود.

معمولاً پس از لید، خبرنگار به ذکر منبع خبر می‌پردازد. مثلاً فرض کنید در این مورد خاص، منبع خبر آقای سحرخیز و وکیل وی بوده‌اند. در اینجا در اولین سطر پس از لید، باید به این افراد اشاره شود. در مورد خبری که از خبرگزاری‌ها استخراج شده است، باید منبع خبر در ابتدای این سطر بیاید. مانند: به گزارش آسوشیتدپرس از تهران،...

پس از معرفی منبع خبر، بدنه‌ی خبر یعنی اطلاعات و جزئیات دیگر خبر می‌آید. چنانچه در مورد خبر بالا خبرنگار به منابع بیش‌تری دست یابد بهتر است به آنها نیز اشاره کند؛ به ویژه آن که همواره باید بی‌طرفی و توازن خبر را در نظر داشته باشد. بنابراین اگر به طرف دیگر این واقعه یعنی حجت‌السلام محسنی اژه‌ای دسترسی دارد باید نظر و گفته‌ی او درباره‌ی این خبر را نیز ذکر کند.

در مورد اخبار دیگری که از خبرگزاری‌ها گرفته شده‌اند، در اغلب موارد خبرنگار ناچار است خبر را بپروراند و درباره‌ی آن به تحقیق بپردازد؛ مثلاً درباره‌ی خبر گران شدن نان، می‌تواند نظر چند شهروند را پس از منبع اصلی و جزئیات خبر بیاورد، مثلاً:

در همین حال یک شهروند تهرانی به رسانه‌ی ما گفت که با اعلام این خبر، صف‌های طولانی در برابر نانوایی‌ها تشکیل شده است.
خانم گلناز افراشته، سی و یک ساله، مهندس مخابرات می‌گوید از ساعت چهار تا پنج بعدازظهر در صف نانوایی منتظر مانده است و حداقل صد نفر در آن زمان در برابر نانوایی در مرکز شهر تجمع کرده بودند.

وی می‌گوید: «در محله‌ی ما سه نانوایی وجود دارد که صف‌های طویلی در برابر همه‌ی آنها ایجاد شده بود.»

در بخش انتهایی می‌توان پیامدها یا واکنش‌های مرتبط را ذکر کرد؛ مثلاً درباره‌ی خبر بالا می‌توان واکنش عضو شورای شهر تهران که در یک خبرگزاری داخلی منعکس شده است را به عنوان یک واکنش مهم نسبت به این تصمیم دولت آورد.

به‌عنوان نمونه:

در همین زمینه آقای بیژن نایب الصدری، عضو شورای شهر تهران با انتقاد شدید از این تصمیم دولت گفت: نان، بخش اصلی سفره‌ی اقشار فقیر است و دولت با این اقدام اقتصاد خانواده‌های آسیب‌پذیر را درهم می‌شکند و سبب نارضایتی عمیق اجتماعی می‌شود.

وی که در مصاحبه با ایسنا سخن می‌گفت به دولت هشدار داد پیش از آن که آثار اقتصادی و اجتماعی این تصمیم دامن‌گیر جامعه شود به تجدید نظر درباره‌ی این مصوبه بپردازد.

نقل قول

هر خبری ممکن است دارای نقل قول باشد. اگر یک گفته دارای اهمیت است، بهتر است عیناً آن را داخل گیومه نقل کنیم و اگر دارای اهمیت کم‌تری است می‌توان آن را به صورت غیرمستقیم و با خلاصه‌سازی محتوای آن در متن خبر آورد.

خبر نرم

خبر نرم (Soft News)، خبری است که به موضوعی می‌پردازد که چندان اهمیت حیاتی ندارد، ولی دارای جذابیت‌هایی برای خواننده با توجه به ارزش‌های خبری است. در مثال‌های قبل خبر زخمی شدن سحرخیز توسط محسنی اژه‌ای می‌تواند خبر نرم تلقی شود. خبرهای نرم معمولاً اخباری سرگرم‌کننده هستند که دارای موضوعات مختلفی می‌شوند.

شیوه‌ی نگارش خبرهای نرم هم باید تابع محتوای آن‌ها باشد و از عناصر سرگرم‌کننده با افزودن جذابیت‌های خلاقانه در آنها استفاده شود.

خبر سخت

خبرهای سخت (Hard News) خبرهایی هستند که به موضوعات مهم روز می‌پردازند؛ مثلاً وقوع جنگ یا درگیری‌های خیابانی در این نوع خبرها دارای اهمیت است. بنابراین در شکل خبرنویسی از لید تا انتها نیز خبرنگار تابع محتوا و مضمون جدی و مهم آن است.


لینکهای مرتبط :

آشنایی با حرفه‌ی روزنامه‌نگاری

خبر چیست؟

نوشته شده در تاریخ دوشنبه 29 آذر 1389    | توسط: Mehdi    | طبقه بندی: آشنایی با حرفه‌ی روزنامه‌نگاری(مقدماتی)،     | نظرات()