خبر چیست؟

خبر (News)، اطلاعاتی است که دارای اهمیت، فوریت، وجوه غیر عادی و جذابیت برای مخاطب باشد. مثلا گلاویز شدن دو نفر در میدان راه آهن تهران، امری غیر عادی یا خبری نیست، اما اگر در یک جلسه‌ی اداری، نماینده‌ی قوه‌ی قضائیه، نماینده‌ی مدیران مطبوعات را گاز بگیرد، این یک خبر محسوب می‌شود زیرا دارای ارزش‌های خبری است.

موضوع خبر ممکن است در گذشته، حال یا آینده رخ دهد، اما باید دارای عینیت، واقع‌گرایی، اعتبار، ارزش و جزئیات دقیق باشد.

خبر باید برای مخاطب جذاب باشد و او را از واقعه‌ای که آگاهی از آن دارای اهمیت است باخبر کند. مثلاً اگر شبکه‌ی تلویزیونی محلی اعلام کند که هم اکنون سرعت باد در شهر در حدود ده کیلومتر در ساعت است و مخاطب بتواند از پنجره‌ی اتاقش شاهد آن باشد، این خبر دارای هیچ اهمیتی برای او نیست زیرا امری است بدیهی، اما اگر خبر بگوید که در ساعات آینده، سرعت باد به شصت کیلومتر در ساعت خواهد رسید و توفان برپا خواهد شد، این خبر برای مخاطب با اهمیت تلقی خواهد شد و این همان «خبر» است.

به عوامل و مشخصه‌هایی که در یک خبر وجود دارد و خبرنگار یا سردبیر براساس آن درباره‌ی اولویت خبری آن تصمیم می‌گیرد که در کجا و چه موقعیتی آن را ارائه دهد، «ارزش‌های خبری» گفته می‌شود.

اولویت‌ها و ارزش‌های خبری

این که چه خبرهایی از زاویه دید خبرنگار و سردبیر مهم تشخیص داده می‌شوند و از میان خبرهای موجود انتخاب می‌شوند تا با توجه به مخاطب رسانه، پوشش داده و تنظیم شوند بستگی به ارزش‌های خبری آن‌ها دارد. به عنوان نمونه در همان مثال بالا در مورد اخبار یک شبکه‌ی تلویزیونی محلی، روشن است وقوع طوفان در ساعت‌های آینده در شهر و منطقه‌ی مورد نظر از اهمیت بسیار بیش‌تری برای بخش خبری این شبکه برخوردار است تا مثلاً اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل که ممکن است یکی از سخنرانان افتتاحیه‌ی آن نماینده‌ی همان کشور متبوع باشد.

با این حال چون در هر دو خبر، عناصری مربوط به منطقه‌ی مورد نظر وجود دارد، باید ببینیم اولویت‌های خبری آن‌ها کدام هستند؟ یعنی معیار و ملاک ما برای گزینش یک خبر و اولویت‌دهی به آن شامل چه مواردی می‌شود؟

  • فراوانی: وقایعی که به طور ناگهانی روی می‌دهند؛ مانند وقایع طبیعی یا درگیری خیابانی از وقایعی که به طور مستمر رخ می‌دهند بیش‌تر در اولویت خبری قرار می‌گیرند.
  • وجوه منفی: خبرهای بد معمولاً بیش از خبرهای خوب مورد توجه قرار می‌گیرند.
  • وجوه غیر منتظره: خبری که ناگهانی باشد دارای اهمیت بیش‌تری تلقی می‌شود تا خبری که انتظار رخداد آن می‌رفت.
  • شفافیت: خبری که ابهامی در آن نباشد دارای اولویت بیش‌تری است.
  • شخصیت‌های قابل تشخیص: خبری که دارای شخصیت‌های قابل تشخیص باشد، دارای اهمیت بیش‌تری است.
  • معناداری: خبرهایی که برای مخاطب انبوه با معنا تلقی شود دارای اولویت است.
  • ارجاع به یک گروه یا کشور برجسته: خبرهای مربوط به مراکز، مراجع قدرت و قدرت‌های جهانی دارای جذابیت بیش‌تری برای پوشش خبری هستند.
  • ارجاع به یک فرد برجسته: خبرهای مربوط به افراد مشهور، ثروتمند یا برجسته دارای اهمیت بیش‌تری هستند.
  • تضاد: خبرهای مربوط به کشمکش و تضاد، اغلب دارای اهمیت هستند. خبرهای مربوط به وقوع درگیری نظامی، درگیری خیابانی در جریان یک تظاهرات مخالفان و... از این جمله‌اند.
  • هم‌پوشی: اخباری که در سایر رسانه‌ها به عنوان اخبار برجسته مورد انتخاب قرار گرفته است در اولویت بیش‌تری هستند.
  • تداوم: خبرهایی که دارای تداوم هستند از اولویت بیش‌تری برخوردارند؛ به‌عنوان نمونه شورش گسترده در چند منطقه از پاریس که چند شب نیز به طول انجامیده است یا تظاهرات مخالفان در برابر اجلاس گروه هشت از درجه‌ی اهمیت بالایی برخوردار است.
  • ترکیب‌بندی: ترکیب اخبار برای سردبیران دارای اهمیت بسیاری در جهت برقراری توازن است. بنابراین ترکیب‌بندی یکی از اولویت‌های انتخاب خبر است. مثلاً اگر به طور اتفاقی چند خبر منفی در بخش خبری وجود داشته باشد، ممکن است سردبیر یک خبر مثبت یا نرم، در پایان بخش خبری بیاورد تا به اصطلاح زهر خبرهای مصیبت‌بار قبلی را بگیرد.
  • رقابت: یکی از عوامل انتخاب خبر، رقابت بین رسانه‌ها است. طبعاً رسانه‌ها می‌کوشند تا اخبار اختصاصی و دست اول به دست بیاورند.
  • جذابیت: خبری که بتواند به بخش خبری جذابیتی ببخشد و توجه مخاطب را جذب کند دارای اهمیت بیش‌تری است.
  • پیش‌ساخته: اخباری که مواد و زمینه‌ی لازم برای آنها از قبل مهیا است بیش‌تر دارای اولویت هستند تا اخباری که باید برای تهیه و تحقیق درباره‌ی آن‌ها وقت صرف کرد.
  • محدودیت زمانی: رسانه‌هایی چون روزنامه‌ها، رادیو و تلویزیون، دارای فرجه‌های خاصی برای تکمیل اخبار هستند. در نتیجه فرصت محدودی برای انتخاب و تحقیق درباره‌ی خبرهای موجود دارند.
  • تدارکات: اخباری که به تدارکات کم‌تری نیاز دارند دارای اولویت هستند تا اخباری که پوشش آنها به تدارکات بیش‌تری نیاز دارند.

در کنار اولویت‌های خبری، عوامل دیگری نیز وجود دارند که به انتخاب خبر منجر می‌شوند. این عوامل عبارتند از:

  • دربرگیری: رخدادی بیش‌تر دارای اهمیت است که تعداد بیش‌تری از افراد را در بر بگیرد: قیمت نان از امروز دو برابر شد.
  • شهرت: حضور و نام افراد، گروه‌ها یا کشورهای مشهور در یک خبر به آن اهمیت بیش‌تری می‌بخشد: مایکل جکسون درگذشت.
  • برخورد: خبرهای مربوط به رخدادهایی که حاوی کشاکش باشند، اهمیت زیادی دارند: در تظاهرات سی خرداد در تهران بیش از پنجاه نفر به دست ماموران امنیتی جان باختند.
  • شگفتی: اخباری که استثنایی یا شگفت‌انگیز باشند، دارای ارزش خبری هستند: یک زوج سیاهپوست صاحب یک نوزاد سفیدپوست شدند.
  • فراوانی: شمار افراد یا مواردی که خبر شامل آن‌ها می‌شود: در بزرگراه کردستان هفتاد اتومبیل با یکدیگر تصادف کردند.
  • مجاورت: رخدادهایی که به منطقه‌ی جغرافیایی مخاطب، نزدیک است: آب تهران آلوده است.
  • تازگی: رخدادی که هم اکنون شاهد آن هستیم: طوفان بخش وسیعی از شهر را در نوردیده است.

عناصر خبری

در هر خبر، عناصری وجود دارند که به درک بهتر خبر و کامل بودن جزئیات آن کمک می‌کنند. این عناصر الزامی عبارتند از:

  • چه کسی؟
  • چه چیزی؟
  • کجا؟
  • چه وقت؟
  • چرا؟
  • چگونه؟

در هر خبر، باید این عناصر خبری وجود داشته باشند تا مخاطب بتواند به تمام اطلاعات لازم در‌باره‌ی یک واقعه دست یابد.

سبک‌های خبری

سبک‌های خبرنویسی متفاوتی در روزنامه‌نگاری وجود دارند، ولی بیش‌تر خبرها با این چهار سبک به مخاطب ارائه می‌شوند:

  1. هرم وارونه: در این سبک جذاب‌ترین بخش‌های خبری در ابتدا و کم اهمیت‌ترین آن‌ها در انتها می‌آیند.
  2. تاریخی: در این سبک، خبر براساس توالی زمانی آن مرتب‌سازی و روایت می‌شود.
  3. تاریخی همراه با لید: در لید (ورودی خبر)، جذاب‌ترین یا مهم‌ترین بخش خبر می‌آید و سپس متن خبر به ترتیب توالی زمانی، تنظیم می‌شود.
  4. پایان شگفت‌انگیز: در این سبک، نویسنده شگفت‌انگیزترین یا جذاب‌ترین بخش خبر را در پایان خبر می‌آورد.

منابع خبری یک روزنامه‌نگار کدام‌ها هستند؟

یک روزنامه‌نگار، منابع خبری خود را از کجا به دست می‌آورد و این منابع چقدر دارای اعتبار هستند؟

  • اتاق خبر: مجموعه‌ای از آخرین اخبار خبرگزاری‌ها و سایر رسانه‌ها در اتاق خبر، در اختیار خبرنگار قرار می‌گیرد.
  • گزارش عینی: گاه خبرنگار در مورد واقعه‌ای قابل پیش‌بینی از قبل در محل وقوع حاضر است، مثلاً یک اجلاس بین‌المللی.
  • شاهد عینی: گاه خبرنگاران به شاهدان عینی دست می‌یابند یا شاهدان عینی، خبرنگار را از وقوع یک خبر مطلع می‌سازند.
  • منابع مطلع: کسانی هستند که خبرنگار به آن‌ها دسترسی دارد و در موارد مختلف یک خبر را با آن‌ها کنترل می‌کند. این افراد ممکن است نمایندگان مجلس یا منابع خبری خبرنگاران در بخش‌های مختلف دولتی و خصوصی باشند.
  • سایر روزنامه‌نگاران: روزنامه‌نگاران دیگری که در محل وقوع یک خبر حضور دارند می‌توانند منبع خبری معتبری برای خبرنگار باشند.
  • روابط عمومی: اخباری که در آینده رخ خواهند داد، معمولاً از روابط عمومی‌ها دریافت می‌شوند، مانند خبر برگزاری ملاقات‌ها، اجلاس‌ها، ارائه‌ی یک محصول تازه و... .
لینک مرتبط :

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 21 آذر 1389    | توسط: Mehdi    | طبقه بندی: آشنایی با حرفه‌ی روزنامه‌نگاری(مقدماتی)،     | نظرات()