عكاسى یا «فتوگرافى» از دو كلمه ی «فتو» به معناى نور و «گرافى» به معناى نوشتن یا ثبت كردن ساخته شده است. با گرفتن هر عكس در واقع عكاس صحنه اى را به  نور ثبت مى كند. اگر نور نباشد عكس هم وجود ندارد. هر عكسى حاصل تابیدن نور به چیزى، منعكس شدن از آن، رد شدن این شعاع هاى نور از دریچه ی دوربین و ثبت آن است.

این قاعده شامل هر دو عكاسى دیجیتال و آنالوگ مى شود. تفاوتش این است كه در عكاسى دیجیتال اطلاعات مربوط  به كیفیت نور از طریق صفحه ی حساس داخل دوربین یا CCD و به زبان ارقام و در عكاسى آنالوگ با فعل و انفعالات شیمیائى ذرات نقره بر روى فیلم ثبت مى شود.

توجه كردن به مفهوم «نوشتن با نور» كه نقطه ی شروع عكاسى و در حقیقت فكرى بوده كه بر مبنایش این ابزار هنرى اختراع شده، مهم است. به این دلیل كه اگر به عكاسى به صورت ابزارى براى ثبت نور فكر كنیم، عكس هاى بهترى مى گیریم، همانطور كه وقتى به نقاشى فكر مى کنیم، توانائى هاى قلم مو و رنگ به ذهن مى آید و به شعر كه فكر مى كنیم، كلمات.

حالا كه به اهمیت نور در عكس پى بردیم به  ارزش اندازه گیرى صحیح آن هم پى مى بریم. براى برداشتن هر عكس مى توانیم از دو طریق نور را كنترل كنیم:

  1. بیرون از دوربین: كیفیت نورتابیده بر سوژه
  2. داخل دوربین: قطر دهانه ی عدسى و زمان باز ماندن آن

كنترل نورى كه بر سوژه مى تابد
به سوژه اى كه مى خواهید از آن عكس بگیرید نگاه كنید. منبع نورى كه بر آن تابیده چیست؟ این نور چه رنگى دارد؟ جهت تابش آن چیست؟ آیا مقدار این نور براى عكس بردارى كافى است؟

منبع نور كیفیت نور را تعیین مى كند. نور طبیعى (آفتاب) قوى تر و رنگ آن هم زردتر و گرم تر است. نورهاى داخل خانه اكثراً ضعیف هستند چون چشم ما از حساسیت بسیار بالاترى نسبت به دوربین عكاسى برخوردار است. چراغ هائى كه براى عكاسى ساخته شده اند اكثراً پر قدرت هستند و نور سردى دارند كه بیشتر به آبى مى‌زند.

معمول آن است كه نور به اندازه اى باشد كه هم روشنائى هاى عكس و هم سایه هاى آن از جزئیات برخوردار باشند. نه آنقدر زیاد كه آنچه روشن است به اصطلاح «بسوزد» و جزئیاتش معلوم نشود و نه آنقدر كم كه آنچه در سایه قرار دارد یكپارچه سیاه به نظر آید.

به همین دلیل روزهاى آفتابى براى عكاسى در هواى آزاد مناسب نیستند چون نور پر قدرت آفتاب ایجاد سایه روشن هاى شدیدى در عكس مى كند. در عوض، آسمانى كه ابر نازكى آن را پوشانده، نور ملایم تر و یکدست ترى مى تاباند كه براى عكس مناسب تر است. صبح زود و عصر پیش از غروب آفتاب زمان بهترى براى عكاسى در روزهاى آفتابى است.

توجه داشته باشید كه آفتاب حتى الامكان باید پشت شما واقع شده باشد و نور آن بر سوژه بتابد نه روبروى شما و مستقیم به دوربین شما.

بهترین نور براى عكاسى نور غیرمستقیم است. نورى كه از منبع خود مستقیم به سوژه نتابد بلكه از جائى منعكس شود. به همین خاطر در استودیوهاى عكاسى چترهاى براقى جلوى نورافكن ها مى گذراند تا نور به داخل آن بتابد و سطح براق داخل چتر نور ملایم شده را به طرف سوژه منعكس كند.

قرار دادن پرده اى نازک و سفید جلوى پنجره اى كه نور شدید آفتاب را به درون مى آورد، نور را ملایم  مى كند. اگر در شرایطى عكس مى گیرید كه باید از نور فلاش استفاده كنید، مى توانید براى ملایم تر شدن نور با پارچه ی نازكى روى فلاش را بپوشانید. نور فلاش را هم مى شود بر صفحه ی سفیدى كه روى آن قرار مى گیرد تاباند و از آن بر سوژه منعكس كرد. این صفحه و پایه ی آن در فروشگاه هاى عكاسى به فروش مى رسد.

منابع نورى مختلف را مى توان در هم آمیخت تا مشكلات یكدیگر را كم كنند. مثلاً اگر نور آفتاب كه از پنجره مى تابد همه ی اتاق را روشن نمى كند، مى توان از نور مصنوعى براى روشن تر شدن سایه ها استفاده كرد.

به خاطر داشته باشید كه نور فلاش به دلیل كیفیت و طرز عملش بیشترین مشكلات را در عكس ایجاد مى كند. تا آنجا كه ممكن است از فلاش استفاده نكنید. در همه ی این حالات توجه كنید كه نور باید بر سوژه شما بتابد نه بر دوربین شما. براى اندازه گیرى آن هم باید نورى را كه از سوژه به طرف دوربین منعكس شده اندازه گیرى كنید.

كنترل نورى كه داخل دوربین مى شود
نور از دریچه ی وسط عدسى وارد دوربین عكاسى مى شود. در انگلیسى به این دریچه Aperture مى گویند. در بیشتر دوربین هاى عكاسى اندازه ی  باز شدن این دریچه و زمان باز ماندن آن را مى توان كنترل كرد. به این زمان ShutteSpeed مى گویند. این كنترل مى تواند به انتخاب عكاس باشد و یا اتوماتیک، یعنى به محاسبه ی سیستم اندازه گیرى داخل دوربین.

اندازه ی دریچه ی عدسى و زمان باز ماندن آن با هم نسبت معكوس دارند. هر چه نورى كه بر سوژه مى تابد بیشتر باشد، لازم است اندازه ی دریچه ی عدسى كوچك تر شود و یا زمان باز ماندن آن كوتاه تر گردد. هر چه این نور كمتر باشد، اندازه ی دریچه یا زمان باز ماندن آن اضافه مى شود.

براى  این معادله مى شود آن را به چشم هاى گربه تشبیه كرد. هر چه نور اطراف بیشتر باشد عدسى چشم گربه باریک تر و خطى تر مى شود، هر چه نور كمتر، عدسى بازتر و دایره شكل تر.

دوربین هاى دیجیتال هر روز كامل تر و پیشرفته تر مى شوند و قابلیت اندازه گیرى دقیق نور و انتخاب اندازه ی صحیح دریچه ی عدسى و زمان باز ماندن آن در آنها بیشتر. به همین دلیل عكاس ها اكثراً این اندازه گیرى را به دوربین مى سپارند، اما، دوربین هر چه هم پیشرفته باشد به هدایت عكاس احتیاج دارد. حتی زمانى كه از تنظیم  دوربین استفاده مى كنید،  لازم است نكات زیر را رعایت كنید:

  1. توجه دوربین هاى اتوماتیک و دیجیتال بر بخشی از سوژه است كه در وسط صفحه ی نمایش قرار گرفته. آنها نورى را كه به این منطقه تابیده محاسبه كرده و بر مبناى آن اندازه ی دریچه و زمان باز ماندن آنرا تعیین مى كنند.
  2. با فشار دادن دكمه ی عكسبردارى كه به آن Shutter مى گویند تا نیمه و نگاه داشتن آن در همان وضع، دوربین فرصت پیدا مى‌كند تا مقدار نورى را كه در وسط عكس وجود دارد تخمین زده و بر آن مبنا اندازه ی دریچه ی عدسى و زمان بازماندن آن را تعیین كند.
  3. وقتى دوربین خود را به طرف سوژه ی عكس نشانه مى گیرید، توجه داشته باشید كه آن بخشى از سوژه كه مهم است باید در وسط دایره ی صفحه ی نمایش قرار بگیرد. مثلاً اگر مهم است كه صورت شخص در یك پرتره از نور دقیق برخوردار باشد لازم است صورت را در وسط صفحه ی نمایش قرار دهید.
  4. اگر نمى خواهید سوژه در وسط كادر عكس قرار گیرد، همچنان لازم است ابتدا آنرا در وسط كادر قرار دهید تا دوربین نور و فاصله ی آن را بخواند و در حالى كه انگشت شما هنوز دكمه ی عكس بردارى را در نیمه ی راه نگاه داشته، مى توانید كمى در كادربندى عكس تغییر ایجاد كرده و دكمه را این بار تا آخر فشار دهید و عكس خود را ثبت كنید.

براى دوره كردن آنچه در بالا آمده، مراحل گرفتن عكس را در زیر فهرست مى كنیم:

  1. تعیین كادر عكس
  2. فشار دكمه تا نیمه ی راه و نگاه داشتن آن
  3. دادن فرصتى یكى دو ثانیه اى به دوربین براى خواندن نور سوژه
  4. اصلاح كادر عكس و فشار دادن دكمه تا انتها

توجه كنید كه مراحل بالا براى وضوح  عكس هم استفاده مى شود. به این وضوح  كه در انگلیسى به آن Automatic Focus  می گویند در بخش «وضوح در عكس» مشروحاً مى پردازیم.

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 30 فروردین 1390    | توسط: Mehdi    | طبقه بندی: آموزش عکاسی،     | نظرات()