مهارت جدید 

اما مهارت جدید! قبلاً گفتیم كه باید استعدادهای نهانیت را شكوفا كنی و از سرمایه ی عمرت كمال بهره را ببری . به همین علت یك راه دستیابی به دانش ، خوب مطالعه كردن است . یك روش جدید كه حتماً درباره اش مطالبی شنیده و یا خوانده ای « تند خوانی » است . تند خوانی فوایدی دارد كه در زیر به آن اشاره می كنیم :

تند خوانی ، به زندگی انسان تحرك و پویایی خاصی می بخشد و او را با « سرعت عمل » همراه می كند . تند خوان شدن محال نیست و با تمرین ، تلاش و تربیت چشمها ، امكان پذیر است . 
ممكن است تو تا امروز با سرعت كم و درك اندك ، مطالب را می خواندی و شاید فكر كرده ای كه روش درستی را پیش گرفته ای ؛ اما كند خوانی كمكی به درك عمیق تو نمی كند و نباید باور كنی كه هركس آهسته تر می خواند ، پس بهتر می خواند . كند خوانی لذت مطالعه را ازتو می گیرد .

درك مطلب افرادی كه به طور متوسط ، بین 250 تا 300 كلمه در دقیقه می خوانند ، در حدود 60 تا 70 درصد است ؛ اما همین افراد به راحتی می توانند سرعت خواندن خود را به 400 تا 1000 كلمه در دقیقه افزایش دهند ، بی آن كه ذره ای از درك مطلب كاسته شود . 
تند خوانی باعث می شود تا مطالب كم اهمیت را زود بشناسی و بر مطالب مهم ، تاكید ورزی . برای یادگیری این مهارت باید ابتدا سرعت خودت را به دست آوری . برای این كار از كسی بخواه با ساعتی كه عقربه ثانیه شمار دارد ، خواندنت را اندازه بگیرد . نخست حدس بزن كه چه مقدار لغات در متن وجود دارد و در در چه مدتی می توانی آن را بخوانی . آنگاه از دوستت بخواه ، مثلاً پس از سه دقیقه به تو بگوید وقتت تمام شده است . باید پیش از اعلام پایان وقت ، تمام متن را خوانده باشی . 

در این مرحله ، هدف ، شكستن زمان است . البته سرعت خواندن با توجه به متن های مختلف ، متفاوت می شود .
اكنون با روش زیر ، سرعت خواندنت را محاسبه كن :
1- وقتی كه ثانیه شمار ساعتت به عدد شصت رسید ، زمان را دقیقاً به خاطر بسپار؛
2- مطلب مورد نظر، مثل كتاب درسی و... را بدون حركت لب ها بخوان ؛
3- بلافاصله بعد از این كه مطلب به پایان رسید ، زمان پایان خواندن را با دقیقه ها و ثانیه ها یادداشت و همه را به ثانیه تبدیل كن ؛ مثلاً ، مطلب را درهفت دقیقه و یازده ثانیه خوانده ای ، این مدت برابر با 431 ثانیه است ؛
4- تعداد كلمه های متن را بشمار ؛ مثلاً مطلب تو 2720 كلمه است . این تعداد را بر طول مدت زمان خوان (431) تقسیم و بعد در عدد شصت ضرب كن . بااین كار ، سرعت خواندنت - كه 33 كلمه در دقیقه باشد - به دست میآید .
تذكر : تنها با تمرین و عادت دادن چشم به حركت سریع ، نمی توانی به تند خوانی مطلوب دست یابی ، بلكه باید انگیزه خواندن را در خودت ایجاد كنی و در صورت قدرت ، امكانات زیادتری را د راختیار بگیری .
كوشش من بر این است كه نشان دهم تند خوانی منافاتی با درك صحیح وخوب ندارد .

تو باید این هدف و مقصد روشن و معقول را تا آخر بحث در نظر داشته باشی كه سه صفحه خوانده ودرك شده ، بهتر از یك صفحه ای است كه خوانده و درك نشود ومقدار زمانی هر دو یكی باشد .

در تند خوانی ، باید كتاب را به گونه ای ورق زد كه مكثی در آن نباشد و از به هدر رفتن وقت جلوگیری كند . از این رو صفحات كتاب باید از هم جدا باشند و به هنگام مطالعه ، با یك دست چشم را هدایت كن و با انگشت سبابه دست دیگر ، از بالای صفحه ، ورق را برگردان . از این روش ، راست دستان و چپ دستان به یك اندازه می توانند استفاده كنند .

یادت باشد كتابی كه به دستت می رسد نیاز به یك بررسی مقدماتی دارد . كتاب را به سرعت ورق بزن و به سوال های زیر پاسخ بده :
1- ساختمان كتاب چگونه است ؟
2- مطالب مهم كدام است ؟
3- آیا قبلاً چیزی درباره این مطلب و یا مطالب می دانستی ؟
4- مباحث آن تا چه مقدار مشكل است و مطلب ، دشوار طرح شده است یا آسان ؟
مطالعه را با رسم « درخت حافظه » آغاز كن . ابتدا برای خودت مشخص كن كه چه اندازه از كتاب را می خواهی یاد بگیری . روش درخت حافظه ، از نظر اثرگذاری در یادگیری ، كارآرایی بسیار بالایی دارد . برای این كارباید عنوان كتاب یا هر بخش را ریشه درخت فرض كنی و آن را درون یك مربع ، دایره ، مستطیل و یا هر شكل هندسی دلخواه دیگری قرار بده و آنگاه عناوین اصلی و فرعی را روی شاخه های اصلی و فرعی بنویس .

در این روش از هر دو نیمكره مغزت به خوبی استفاده می كنی .
در تند خوانی ، باید حتماً با دست بخوانی ؛ چون این كار ، مانع از برگشت دوباره خوانی می شود . پس خیلی ساده ، نوك انگشت خودت را ، زیر اولین كلمه بگذار و با سرعت به جلو حركت كن ، سپس انگشت را در آخر هر سطر بردار و زیر خط بعدی بگذار و به خواندن ادامه بده . با چشمهایت مستیقماً بالای نوك انگشتانت را بخوان و بالا رفتن سرعت خودت را ببین . فراموش نكن كه به هیچ وجه نباید از مداد ، خط كش و یا چیز دیگری استفاده كنی .

به هیچ وجه در حال مطالعه ، واژه ها را آرام آرام د رذهنت تلفظ نكن . اگر چنین حالتی داری ، باید بلافاصله آن را ترك كنی . هدف تند خوانی ، انتقال مستقیم مفاهیم ، به ذهن تو است تا منظور نویسنده را بی آن كه لغت ها را در ذهنت تكرار كنی دریابی . این را بدان كه واژه ها وسیله ای برای انتقال معانی هستند و وقتی تو ، جان كلام را دریافتی ، لازم نیست معنای تك تك كلمات به كار رفته در جمله را بدانی . پس تو باید در پی یافتن معنای كامل جمله باشی و نه معنای هر كلمه . ترك « درون خوانی » مشكل است ، اما محال نیست . یكی از راه ها ، دیدن جمله به جای كلمه است . تو باید با تمرین ، این مهارت را بیاموزی . تمرین و باز هم تمرین .

مساله دیگر ، علامت گذاری در صفحات كتاب است . اغلب آدمهای باسواد ، با روش های غلط این كار را می كنند . تو خود دیده ای و من دیگر نیازی نمی بینم تا روشهای اشتباه را مطرح كنم ؛ اما روش مناسب را الآن یاد می گیری :
هر وقت به موضوعی مهم برخوردی علامت تیك در كنار صفحه قرار بده . این كار ، هم نكته ی مهم را مشخص می كند و هم بعدها در صورتی كه نیاز نداشته باشی ، به راحتی می توانی اثرش را پاك كنی .

اگر در مطالعه مجدد كتاب ، همان مطلب علامت گذاری شده ، مهم به نظرت آمد ، یك علامت تیك دیگر برای تاكید بگذار . هنگام مطالعه ، سوالهای زیر كمك می كند تا كتاب را بسنجی :
• آیا به روشنی ، هدف نویسنده را دریافته ای ؟ اگر نه ، مقدمه آن كتاب را بخوان 
• آیا فهمیده ای كه نویسنده چگونه مطلب را آغاز كرده است ؟ روش كلی او در عرضه مطلب چگونه است ؟ نكته های اصلی و فرعی كدامند ؟ برای پاسخ به این سوال ها فهرست كتاب را بررسی كن . 
• نتیجه گیریهای نویسنده چیست ؟ آیا با آن موافقی ؟ چرا نویسنده به چنین نتایجی رسیده است ؟ به نظر تو نویسنده در چه زمینه هایی ضعیف است ؟ آیا در برداشت های او ضعف هست یا در نتیجه گیری های او ؟
• این نویسنده را با نویسنده ی دیگر - كه قبلاً از او كتابی خوانده ای - مقایسه كن . آیا كتاب ، مطلب تازه ای عرضه كرده است ؟ آیا چیزهای دیگری كه خوانده ای ، این مطالب را تایید می كند یا رد ؟ چگونه و در چه مواردی ؟
• آیا می توانی ارتباطی منطقی بین مطالب كتاب با یادداشت های قبلی ات برقرار كنی ؟ 
صحبت دیگر من در تند خوانی ، روی یادآوری است . در پژوهشها ثابت شده است كه اگر 20% وقت خودت را صرف خواندن كنی و 80% دیگر را به یادآوری بپردازی ، موثرتر از آن است كه تمام همت خودت را بر روی خواندن بگذاری . یادت باشد كه با طوطی وار خواندن كتاب ، به قافله دانش صحیح نخواهی رسید . راه درست یكی است و بقیه مسیرها به بن بست یا پرتگاه ختم می شود .

سرعت در تند خوانی ، چیزی است كه مرتب باید مد نظر باشد . این را متوجه شدی كه هر كسی می تواند تند خوان شود ؛ اما اگر هنوز اندكی شك داری ، توصیه می كنم مدتی فكر كنی . ببین ، تو عادت كرده ای كه با سرعتی بین 80 تا 300 كلمه در دقیقه بخوانی و چنین سرعتی را برای خودت عادی بدانی و اشكالی هم در آن نبینی ؛ ولی اگر آموزش دیده بودی كه با سرعت 400 كلمه در دقیقه بخوانی ، به آن عادت می كردی و آن را ، سرعت معمولی مطالعه ای می دانستی .

پس برای یاد گرفتن این مهارت ، باید خوب وقت بگذاری و تمرین كنی . شعاع دید نیز شاخه دیگر این مهارت است . گسترش میدان دید ، یكی از راه های موفقیت تو در تند خوانی به حساب می آید . تو قبلاً عادت كرده بودی هربار فقط یك یا دو كلمه را ببینی ، در حالی كه باید در یك نگاه ، چند لغت یا یك جمله را یك جا ببینی و بخوانی . لازم نیست همه كلمات را به طور دقیق بخوانی ، بلكه می توانی فقط لغت های مفید و معنادار را بخوانی واز خواندن بقیه ، چشم پوشی كنی .
بنابراین ، تقریباً 50% لغت ها را باید بخوانی ، مگر این كه مطلب دارای فرمول باشد . چشم هایت در یك نگاه از تمامی كلمات فیلمبرداری می كند و بلافاصله به مغز می فرستد . لذا نگرانی ، اضطراب و ترس از نفهمیدن را از خودت دور كن و به خود بقبولان كه میتوانی و كار نشد ندارد .

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 18 فروردین 1390    | توسط: Mehdi    | طبقه بندی: روشهای صحیح مطالعه،     | نظرات()