با اینکه حدود ده سال از عمر فراگیر شدن روزنامه‌نگاری آنلاین به عنوان شاخه‌ای از روزنامه‌نگاری می‌گذرد، اما رشد و تکاپوی درونی این حرفه‌ی تازه بیش از سایر حرفه‌های روزنامه‌نگاری بوده است.

در روزنامه‌نگاری آنلاین، روزنامه‌نگار علاوه بر متن مکتوب با عناصری چون صدا، عکس، ویدئو، مشارکت مخاطب در ارسال محتوای رسانه‌ای یا نظر (Comment) و استفاده از نمودارها و گرافیک یا متحرک‌سازی هم سروکار دارد، بنابراین یک گزارش آنلاین می‌تواند اطلاعات متنوع‌تر و جذاب‌تری در مقایسه با رادیو یا روزنامه به مخاطب بدهد.

در ابتدا نگاهی به یک گزارش آنلاین می‌اندازیم و سپس به عناصر اصلی تولید گزارش برای سایت‌های خبری می‌پردازیم.

این گزارش که در سایت رادیو زمانه منتشر شده است، درباره‌ی رخدادهای سیاسی پیش از انتخابات پارلمانی سه سال پیش در سوئیس است.

فایل پی دی اف گزارش را دانلود کنید...

عناصر اصلی این گزارش عبارتند از:

  • متن: شامل اطلاعات ارائه شده توسط گزارشگران و مصاحبه‌ها
  • عکس: شامل عکس‌های رسانه‌ها و اختصاصی
  • لینک: شامل اطلاعات مرتبط

در گزارش مورد اشاره، گزارشگران ابتدا موضوع اصلی گزارش را روشن و برای ورودی خود از زمان حال استمراری استفاده کرده‌اند تا بر اهمیت و در جریان بودن واقعه تاکید کنند.

سپس به ارائه‌ی اطلاعات و پیش زمینه‌های لازم پرداخته‌اند و در اواخر گزارش گفته‌های چند نفری را که با آنها درباره‌ی این موضوع صحبت کرده‌اند، به صورت خلاصه آورده‌اند. افرادی که در این مورد با آنها گفتگو شده یک روزنامه‌نگار شاغل در رادیوی دولتی، یک دانشجوی سوئیسی، یک دانشجوی آلمانی و یک استاد تاریخ هستند. از راه مصاحبه با آنان مجموعه‌ای از نظرات گوناگونی که درباره‌ی موضوع وجود دارد، ارائه شده است. همچنین برخی از عکس‌های این گزارش نیز اختصاصی هستند و توسط گزارشگران تهیه شده است.

در هر گزارش «کامل» آنلاین ما با هفت عنصر ساختاری سروکار داریم:

  1. متن
  2. عکس
  3. ویدئو
  4. صدا
  5. نمودار و گرافیک
  6. متحرک‌سازی
  7. کامنت‌ها و تعامل مخاطبان

بنابراین با توجه به ویژگی‌های اساسی تهیه‌ی گزارش در روزنامه‌نگاری، می‌توان اصول کلی تهیه و تولید گزارش آنلاین را شامل این موارد دانست:

  1. میزان: گزارشگر باید در ابتدای با توجه به رسانه خود حجم گزارش را متناسب با میزان توجه‌ی مخاطب تنظیم کند، گزارش‌های طولانی در اینترنت توسط مخاطب عام کمتر خوانده می‌شوند، مخاطب ممکن است بین سطرها یا پاراگراف‌ها پرش کند یا اگر پاراگراف‌های اولیه برایش جذاب نباشد یا با حجم بسیاری روبرو شود از خواندن ادامه‌ی گزارش منصرف شود، به ویژه اگر گزارش با سایر عناصر مانند عکس، ویدئو و لینک پشتیبانی نشده باشد.
  2. دامنه: گزارشگر باید حجم داده‌های خود را متناسب با موادی که در اختیار دارد در سطح گزارش خود تقسیم کند و با توجه به عناصر خبری و ایجاز تلاش کند تا بیش از حد یک موضوع را کش ندهد و با توجه به اینکه خواننده معمولا ترجیح می‌دهد گزارش‌های نسبتا کوتاه یا متوسط را بخواند باید به خوبی از پس ارائه‌ی تمام اطلاعاتی که برای گزارش خود لازم می‌داند برآید.
  3. سطح: گزارشگر با توجه به شناختی که از مخاطب دارد باید گزارش خود را تهیه کند. اگر گزارش برای بخش علمی یک سایت خبری منتشر می‌شود، طبعا مخاطب اولیه این گزارش کسانی هستند که مسائل علمی را دنبال می‌کنند، بنابراین استفاده از اصطلاحات علمی مشروط بر آنکه مانع استفاده‌ی سایر مخاطبان از گزارش نشود، مجاز است. اما اگر گزارش او مخاطب خاص ندارد، باید متوجه باشد که هیچ نقطه‌ی ابهامی در متن گزارش برای یک مخاطب متوسط باقی‌نمانده است. گاه این کار با توضیحات پیوست از طریق لینک‌ها یا گرافیک هم امکان‌پذیر است.
  4. خلاقیت: قصه‌گویی در گزارش آنلاین با توجه به تعدد عناصری که در یک گزارش ممکن است وجود داشته باشد (مانند عکس‌ها، صدا، ویدئو و...) دارای اهمیت بسیاری است، به علاوه مخاطب گزارش بر روی اینترنت هم خود با عوامل دیگر نیز ممکن است سروکار داشته باشد که تمرکز وی را برهم بزند مانند مسنجر یا شبکه‌های اجتماعی که همزمان بر روی کامپیوتر وی باز هستند. بنابراین یک روزنامه‌نگار آنلاین باید نهایت استفاده را از قابلیت‌ها و عناصر در دسترس برای جذاب‌تر کردن داستان خود بکند.
  5. بهره‌برداری از امکانات انتشار اینترنتی: در انتشار اینترنتی، گزارشگر می‌تواند از حروف، رنگ‌ها، باکس‌ها، جدول‌ها و اندازه‌های مختلف (مانند بولد، ایتالیک و...) استفاده کند، به علاوه او به عناصر دیگری هم دسترسی دارد که می‌تواند مطالعه‌ی یک گزارش آنلاین را از یک گزارش مکتوب در روزنامه جذاب‌تر کند، مانند لینک‌ها که می‌تواند موضوعات یا پس‌زمینه‌ی گزارش را روشن کنند یا به مخاطب امکان دریافت اطلاعات بیشتر را بدهند. به علاوه گزارشگر آنلاین همواره باید به صفحه‌آرایی توجه کند؛ اصل رایج در صفحه‌آراییِ اغلب سایت‌های خبری آن است که عکس اصلی، تیتر، تیتر فرعی، نام گزارشگر، لید و پاراگراف ورودی ابتدا باید در نیم صفحه‌ی اول صفحه‌ی مانیتور ظاهر شوند و در انتهای نیم صفحه‌ی دوم باید چیز جذابی برای آنکه مخاطب را به پایین کشیدن اسکرول‌بار (Scrollbar) برای خواندن ادامه‌ی مطلب ترغیب کند، وجود داشته باشد. این چیز جذاب می‌تواند یک ویدئو، یک عکس دیگر، یک طرح گرافیکی یا یک میان تیتر جذاب باشد.

نگارش آنلاین

گزارشگر باید از زبان موثر برای نوشتن گزارش خود استفاده کند، در اغلب سایت‌های خبری عمده زبان مورد استفاده زبان حال ساده یا ماضی استمراری است، این امر علاوه بر اینکه بر جذابیت متن می‌افزاید و خواندن آن را راحت‌تر می‌کند، سبب می‌شود تا بر اهمیت و تازگی آن تاکید شود.

مثلا فرض کنیم که هم اکنون خبر رسیده است که روزنامه‌نگاران سراسر کشور دست به اعتصاب زده‌اند، گزارشگر برای تهیه‌ی گزارش با چند روزنامه‌نگار اعتصابی گفتگو کرده است و ممکن است موفق شود تا با مقامات مسئول نیز گفتگو کند.

در مرحله‌ی بعدی گزارشگر دست به تحقیق می‌زند تا درباره‌ی خواست مطبوعاتی‌ها و سابقه‌ی اعتصاب آنها مطالبی بدست آورد.

سپس به چند عکس اختصاصی و ویدئو از اعتصابیون دست می‌یابد و همزمان از مشترک یک روزنامه می‌خواهد تا نظرش را در این باره بگوید.

وقتی که روزنامه‌نگار احساس کرد به اندازه‌ی کافی مواد و مصالح لازم برای یک گزارش جامع و کامل را دارد، کار نگارش را آغاز می‌کند.

ابتدا تیتر را انتخاب می‌کند، تیتر خنثی برای این گزارش می‌تواند چنین باشد: «مطبوعات اعتصاب کردند، اولین روز اعتصاب مطبوعات»

این تیترها خبری هستند نه گزارشی و ممکن است مخاطب در آن زمان از وقوع این رخداد آگاه شده باشد یا حتی خبر این موضوع در همان زمان در سایت موجود باشد، پس گزارشگر باید از خلاقیت خود استفاده کند و تیتر جذاب‌تری انتخاب کند، مثلا: «ما تا به آخر به اعتصاب خود ادامه می‌دهیم» و در رو تیتر: «سخنگوی روزنامه‌نگاران اعتصابی» یا «اعتصاب مطبوعات و چشم‌اندازهای بحران مطبوعات».

این تیترها، تیترهای گزارشی هستند، به علاوه در اینترنت استفاده از جملات ناقص یا بدون فعل مرسوم است و گزارشگر می‌تواند با خلاقیت خود از این تیترها استفاده کند.

سپس لید و پاراگراف ورودی را می‌نویسد که شامل آخرین تحولات مربوط به این واقعه است، مثلا تحصن روزنامه‌نگاران در خانه‌ی هنرمندان که دقایقی پیش آغاز شده و ویدئویی از آن نیز به دست گزارشگر رسیده (و او در ادامه گزارش خود، آن را در میان متن آورده است).

گزارش آنلاین به دلیل به روز بودن، تازه بودن و استمرار داشتن از جذابیت و ویژگی برخوردار است، یعنی برخلاف روزنامه که موضوع تقریبا به پایان رسیده و گزارشگر ممکن است بیشتر از زبانی معطوف به واقعه‌ای که خاتمه یافته استفاده کند، در گزارش آنلاین گزارشگر از واقعه‌ای که در حال رخ دادن است یا همین چند ساعت پیش رخ داده است سخن می‌گوید؛ بنابراین گزارشگر آنلاین اصولا در اغلب اوقات با موضوع خبری در حال وقوع یا به تازگی رخ داده سروکار دارد و حتی اگر موضوع گزارش او درباره‌ی موضوعی تاریخی است، باید برای تهیه‌ی گزارش تاریخی خود به دنبال بهانه یا واقعه‌ای که به تازگی رخ داده است، باشد.

گزارشگر، عکس اول گزارش خود را با دقت انتخاب می‌کند، عکسی که بار روایتی و اطلاعاتی مناسبی داشته باشد.

در پایان نیم صفحه‌ی اول گزارش، می‌تواند ویدئویی را در متن بگنجاند که مخاطب را ترغیب به پایین کشیدن اسکرول‌بار بکند.

مصاحبه‌ها و اطلاعات پیش زمینه می‌توانند با گرافیکی مربوط به موضوع مثلا تعداد روزنامه‌های توقیف شده در یک سال گذشته، تعداد روزنامه‌نگاران شاغل و تعداد روزنامه‌نگاران بیکار شده و... همراه شود.

و در انتها نیز گزارشگر می‌تواند با خلاقیت گزارش خود را به پایان ببرد و لینک‌هایی که می‌تواند به مخاطب اطلاعات بیشتری ارائه کند، مانند لینکی از خبری در همین رابطه یا گزارش‌های مشابه یا احتمالا سایت روزنامه‌نگاران اعتصابی را در پایان بیاورد.

نوشته شده در تاریخ شنبه 28 اسفند 1389    | توسط: Mehdi    | طبقه بندی: آشنایی با حرفه‌ی روزنامه‌نگاری(متوسطه)،     | نظرات()