تعریف گزارش

گزارش یکی از وظایف خبرنگار برای پرداختن به یک موضوع خبری یا موضوع جذاب است. در گزارش معمولا مشاهده‌ی عینی یا توصیفات به همراه جزئیات مرتبط ذکر می‌شود.

گزارشگر یا خبرنگار (Reporter)، روزنامه‌نگاری است که به بررسی، کنکاش، تحقیق و ارائه‌ی اطلاعات مدون برای رسانه می‌پردازد.

به طور کلی گزارش شامل دو نوع کلی است:

  1. گزارش خبری: در این نوع گزارش، موضوع به طور مستقیم به یک خبر روز ربط دارد. مثلا: گران شدن نان.
  2. گزارش فیچر (موضوع جذاب): در این نوع گزارش به یک موضوع جذاب که جنبه‌ی خبری چندانی ندارد پرداخته می‌شود؛ مثلا چگونگی برگزاری دهمین سالمرگ احمد شاملو که به بهانه‌ی آن مروری هم بر کارنامه‌ی این شاعر انجام شده باشد.

شیوه‌های گزارش بسته به نوع رسانه و چگونگی گزارش عبارت هستند از:

  • گزارش زنده: برای رادیو، تلویزیون، آنلاین؛ در اینجا گزارشگر در محل واقعه حضور دارد و به طور زنده برای رادیو یا تلویزیون گزارش می‌کند یا مشاهداتش را در سایت به روز می‌کند.
  • گزارش از صحنه: گزارش قبلا ضبط و تدوین یا نوشته شده درباره‌ی یک موضوع یا واقعه که گزارشگر در آن حضور داشته است.
  • گزارش آرشیوی: خبرنگار براساس داده‌ها و یافته‌های آرشیوی یک گزارش تهیه می کند، مثلا گزارشی درباره‌ی سالگرد ترور بی‌نظیر بوتو.
  • گزارش تحقیقی: گاهی با توجه به اهمیت یا جذابیت یک موضوع، گزارشگر برای تهیه‌ی گزارش خود روزها، هفته‌ها و یا حتی ماه‌ها وقت سپری می‌کند تا درباره‌ی یک موضوع گزارش تهیه کند، مثلا چند سال پیش یک خبرنگار بی بی سی با استفاده از پاسپورت‌های جعلی دو بار موفق شد وارد خاک بریتانیا شود و بر این اساس گزارشی تهیه کرد.
  • گزارش شخصیت‌مدار: گزارشی است که به یک فرد مشهور یا فردی که زندگی و حرفه‌اش برای مخاطب جذاب است، می‌پردازد، مثلا گزارشی از زندگی و حرفه‌ «دیگران تومانیان» یکی از قدیمی‌ترین متخصصان لابراتوار در سینمای ایران.

گزارش‌نویسی

با توجه به نوع سوژه و شیوه‌های گردآوری اطلاعات، خبرنگار معمولا با چند گزینه روبه‌رو است:

  1. تعیین سوژه اصلی و فرعی: اگر موضوع گزارش گران شدن نان است، گزارشگر باید پرسش‌های اصلی و افراد اصلی را برای گزارش خود تعیین کند و سپس به پرسش‌های فرعی و یا حاشیه‌ای بپردازد، مثلا درباره‌ی همین گزارش سوال‌های اصلی می‌توانند این موارد باشند: گران شدن نرخ نان بر روی اقتصاد خانواده‌ی چه طبقاتی تاثیر فوری می‌گذارد؟ پیامدهای اجتماعی- سیاسی این امر چه خواهد بود؟ مخالفت‌ها از کجا ناشی می‌شود؟ و افراد اصلی می‌توانند، شهروندان متوسط و زیر خط فقر، نانوا، رئیس شورای شهر، نماینده‌ی مجلس و وزیر اقتصاد و... باشند.
  2. انتخاب شیوه‌ی گزارش با توجه به امکانات، اهمیت و اولویت موضوع: اگر خبرنگار برای رسانه فارسی زبانی گزارش تهیه می‌کند که ممکن است موضوع سالگرد ترور بی‌نظیر بوتو در اولویت‌های نخست این رسانه نباشد، شاید گزارشگر ترجیح بدهد شیوه‌ی آرشیوی را برای گزارش خود انتخاب کند، در عوض اگر موضوع گزارش گران شدن نرخ نان است، گزارشگر ممکن است شیوه‌ی گزارش در صحنه را انتخاب کند، چون از اهمیت بیشتری برخوردار است یا اگر موضوع تظاهرات خیابانی مخالفان یا یک اجلاس مهم درباره‌ی ایران در شورای امنیت سازمان ملل است، وی ممکن است بتواند گزارش زنده تهیه کند.
  3. تحقیق، تدارک و پرورش سوژه: خبرنگار در هر حال و بدون توجه به هر شیوه‌ی گزارش‌نویسی باید پیش زمینه‌ها، اطلاعات و جزئیات مربوط به گزارش را کاملا در نظر بگیرد و اگر برای گزارش تلویزیونی به صحنه می‌رود، با آگاهی و اطلاعات کافی وارد صحنه گزارش شود؛ مثلا اگر قرار است برای گزارش اعتصاب رانندگان اتوبوسرانی به محل برود، از تاریخچه‌ی اعتراضات قبلی و یا تعداد اتوبوس‌ها، میزان دستمزدها، خواسته‌های اصلی رهبران سندیکا و تاریخچه‌ی آن اطلاعات کافی داشته و سوال‌های مناسبی برای خود طرح کرده باشد که بتواند در گزارش به آنها پاسخ بدهد. یا اگر قرار است با افراد خاصی مصاحبه کند، از قبل با آنها هماهنگ و بهترین سوال‌ها را طراحی کرده باشد.
  4. ارائه‌ی گزارش: ارائه‌ی گزارش باید به بهترین شیوه‌ی ممکن صورت بگیرد؛ استفاده از عکس و آمار و اطلاعات پیش زمینه در مطبوعات و یا لینک‌ها و باکس‌های اطلاعات در آنلاین، مصاحبه‌ها در رادیو و شیوه‌ی اجرا و نمایش در تلویزیون از اهمیت بسیاری برخوردار است. گزارشی که خوب پرورش داده شده باشد ولی با اجرای ضعیف یا انتخاب محل نامناسب یا تدوین نابجا در تلویزیون همراه باشد، اغلب تاثیر چندانی بر روی بیننده تلویزیون ندارد. همچنین اگر گزارشگر از نثر مناسبی برای گزارش خود در آنلاین یا مطبوعات استفاده نکند، تاثیر گزارش خود را کاهش می‌دهد، مثلا در گزارش گران شدن نان در یک روزنامه‌ی سراسری از نثری متکلف و شاعرانه استفاده کند، تاثیرش را از دست می‌دهد.
  5. به روز کردن گزارش: گاه لازم است که در مورد رسانه‌هایی چون آنلاین، رادیو یا تلویزیون گزارش را به روز کرد، این امر با توجه به اهمیت و در حال وقوع بودن یک گزارش خبری فوری الزامی به نظر می‌رسد، مثلا گزارش مربوط به طوفان در شهر که سه ساعت پیش تهیه شده است باید به روز شود تا پیامدهای طوفان و میزان تخریب روشن شود، در این صورت در تلویزیون معمولا اگر امکان اعزام مجدد گزارشگر به صحنه وجود نداشته باشد، گزارشگر آخرین اطلاعات را به پکیج قبلی خود می افزاید. در رادیو ممکن است گزارشگر با تدوین مجدد، بخشی از گزارش خود از صحنه را با گزارش جدیدی حاوی گفتگوی تلفنی با شهردار پیوند بزند، در آنلاین گزارشگر می‌تواند گزارش قبلی را دوباره بازنویسی کند و اطلاعات، عکس‌ها و فیلم‌های جدید را به گزارش قبلی بیفزاید و یک گزارش جدید منتشر کند.

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 14 دی 1389    | توسط: Mehdi    | طبقه بندی: آشنایی با حرفه‌ی روزنامه‌نگاری(مقدماتی)،     | نظرات()